Trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì? Cha mẹ cần phải làm gì?

Trẻ bị trằn trọc, khó ngủ hay giật mình thức giấc giữa đêm có thể do thiếu hụt một số dưỡng chất quan trọng. Tình trạng này kéo dài có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ. Vậy trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì, cha mẹ nên làm gì để cải thiện giấc ngủ của con?

Trẻ trằn trọc khó ngủ do đâu?

Trẻ ngủ không sâu giấc thiếu chất gì là băn khoăn của nhiều bậc phụ huynh khi con thường xuyên khó ngủ, ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc. Theo các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân khiến trẻ trằn trọc khó ngủ như: môi trường ngủ không phù hợp (quá ồn, quá sáng, phòng nóng bí), thói quen sinh hoạt chưa khoa học hoặc do trẻ đang trong giai đoạn phát triển kỹ năng như lẫy, bò, đi đứng…

Ngoài ra, trẻ bị ốm, mọc răng, sốt, ngạt mũi hay trào ngược dạ dày cũng sẽ khó ngủ về đêm. Tâm lý lo lắng, sợ bóng tối, khủng hoảng xa cách, thay đổi môi trường sống cũng là yếu tố khiến trẻ trằn trọc, khó vào giấc. Việc thiếu hụt một số chất dinh dưỡng thiết yếu cũng có thể khiến trẻ khó ngủ hơn, thường xuyên thức giấc vào ban đêm và thậm chí dậy sớm vào buổi sáng (thức dậy trước khi mặt trời mọc).

Khi trẻ khó ngủ kéo dài kèm theo biểu hiện quấy khóc, biếng ăn hoặc sốt, cha mẹ nên đưa bé đi khám sớm để tìm ra nguyên nhân và có biện pháp cải thiện phù hợp.

Xem thêm: Nguyên nhân gây mất ngủ ở trẻ em là gì?

Nhận biết dấu hiệu trẻ trằn trọc khó ngủ do thiếu chất

Chất dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng mà cơ thể cần cho sự tăng trưởng và phát triển thể chất ở trẻ nhỏ. Trẻ em cần hấp thụ dinh dưỡng hàng ngày để duy trì tất cả các loại mô, cơ quan và nhiều chức năng khác nhau. Vì vậy, việc thiếu hụt dinh dưỡng có thể tác động đáng kể đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ, biểu hiện bằng:

• Tăng trưởng và phát triển chậm so với các trẻ em cùng độ tuổi
• Biểu đồ tăng trưởng giảm sút
• Da, môi và móng tay nhợt nhạt
• Các bệnh về da như bệnh chàm
• Tóc và móng tay giòn
• Vấn đề về răng miệng
• Yếu cơ hoặc trương lực cơ kém
• Mệt mỏi và năng lượng thấp
• Cáu kỉnh, quấy khóc
• Chán ăn
• Nhiễm trùng tái phát
• Vết thương chậm lành.

Ngoài ra có thể cho trẻ đi xét nghiệm vi chất để có kết quả chính xác nhất.

Trẻ em khó ngủ, mất ngủ kéo dài khiến tâm trạng cáu gắt, hay quấy khóc.

Trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì?

Chất dinh dưỡng đã được chứng minh là có vai trò trong việc điều hòa trạng thái giấc ngủ. Do đó, khi thiếu hụt các vi chất quan trọng bé có thể trằn trọc khó ngủ.

1. Do thiếu vitamin

Thiếu vitamin là tình trạng thường gặp ở trẻ không được tiếp cận với các bữa ăn cân bằng và dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Vậy trẻ ngủ không sâu giấc thiếu chất gì?

1.1 Thiếu vitamin nhóm B

Hai loại vitamin nhóm B khi thiếu hụt khiến trẻ khó ngủ là vitamin B6 và B12.

• Thiếu vitamin B6: Khi nồng độ vitamin B6 trong cơ thể thấp có thể ảnh hưởng đến việc sản xuất các hormone điều hòa giấc ngủ, điển hình như serotonin và melatonin, dẫn đến rối loạn giấc ngủ.
• Thiếu vitamin B12: Vitamin B12 vốn được biết đến là vi chất tham gia vào quá trình tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh điều chỉnh giấc ngủ và tâm trạng. Nồng độ vitamin B12 thấp có thể gây rối loạn giấc ngủ, bao gồm mất ngủ hoặc ngủ không yên giấc.

Chế độ ăn uống thiếu chất có thể dẫn đến thiếu vitamin B6 – gây khó ngủ ở trẻ em.

1.2 Thiếu vitamin A

Vitamin A tham gia vào quá trình điều hòa nhịp sinh học thông qua tác động đến vùng dưới đồi và tuyến tùng – nơi sản sinh melatonin, hormone quan trọng giúp trẻ đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ sâu. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiếu vitamin A có thể làm rối loạn quá trình sản sinh melatonin, dẫn đến tình trạng khó ngủ, ngủ không sâu hoặc đảo lộn giờ giấc sinh hoạt, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

1.3 Thiếu vitamin E

Vitamin E là chất chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương do gốc tự do, đồng thời hỗ trợ duy trì chức năng não bộ và hệ thần kinh trung ương. Một số nghiên cứu cho thấy, vitamin E góp phần ổn định hoạt động thần kinh, từ đó có thể gián tiếp hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn, giảm tình trạng lo âu, căng thẳng – nguyên nhân khiến trẻ khó ngủ hoặc ngủ không yên giấc.

1.4 Thiếu vitamin C

Vitamin C vốn được biết đến với tác dụng tăng cường sức đề kháng, chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh. Tuy nhiên, khi cơ thể trẻ nhỏ không có đủ vitamin C có thể giảm chất lượng giấc ngủ, biểu hiện bằng việc trằn trọc, khó vào giấc ngủ, giật mình tỉnh giấc giữa đêm…

1.5 Thiếu vitamin D

Vitamin D không chỉ có ảnh hưởng đến quá trình tạo xương mà còn đóng vai trò điều chỉnh đồng hồ sinh học bên trong cơ thể, được gọi là nhịp sinh học. Sự gián đoạn trong nhịp sinh học do thiếu vitamin D có thể ảnh hưởng đến kiểu ngủ và chất lượng giấc ngủ của trẻ nhỏ.

2. Do thiếu khoáng chất

Trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì? Thiếu khoáng chất là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ trằn trọc, khó ngủ hoặc ngủ không sâu.

2.1 Magnesium

Magie hỗ trợ giấc ngủ bằng cách giúp thư giãn hệ thần kinh, tăng GABA và giảm glutamate, đồng thời hỗ trợ tổng hợp melatonin. Cơ thể không đủ magie có thể làm gián đoạn giấc ngủ và gây khó ngủ, khó duy trì giấc ngủ hoặc ngủ không ngon giấc.

2.2 Thiếu kẽm

Kẽm và B6 là hai vi chất thiết yếu cho quá trình sản xuất chất dẫn truyền thần kinh. Nếu hai vi chất này có nồng độ thấp, sẽ làm giảm quá trình sản xuất các chất hóa học gây ngủ tại não, dẫn đến ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ. Giống như sắt, bổ sung kẽm có thể cải thiện tổng thời gian ngủ và giúp giấc ngủ sâu hơn.

2.3 Thiếu sắt

Sắt là một chất dinh dưỡng thiết yếu cần thiết để sản xuất hemoglobin và là đồng yếu tố của tyrosine hydroxylase, chuyển đổi tyrosin thành dopamine và sau đó thành noradrenaline. Sắt tham gia vào quá trình tổng hợp một số chất dẫn truyền thần kinh và nghiên cứu cũng đã chỉ ra, tình trạng thiếu sắt ở trẻ có thể làm thay đổi trong tổ chức giấc ngủ.

2.4 Thiếu kali

Kali là một khoáng chất quan trọng trong cơ thể, có tác dụng điều hòa, cân bằng nước và điện giải, gửi tín hiệu dẫn truyền thần kinh và co cơ. Bên cạnh đó, kali cũng tham gia điều hòa nhịp sinh học tự nhiên. Do đó, khi nồng độ kali thấp có thể làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ, khiến trẻ ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc hoặc trằn trọc khi ngủ.

2.5 Thiếu selen

Selen là khoáng chất vi lượng thiết yếu quan trọng trong việc duy trì sức khỏe con người. Mặc dù có rất ít nghiên cứu về ảnh hưởng của selen đối với giấc ngủ nhưng trẻ nhỏ thiếu selen có thể gặp phải tình trạng mệt mỏi, hay ốm vặt… từ đó tác động đến chất lượng giấc ngủ.

2.6 Thiếu canxi

Canxi rất cần thiết cho răng và xương chắc khỏe. Việc hấp thụ canxi không đủ có thể làm yếu cấu trúc răng và tăng nguy cơ sâu răng.

2.7 Thiếu tryptophan

Tryptophan là một axit amin không thể tự tổng hợp trong cơ thể, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các chất hóa học giúp điều hòa cảm xúc và duy trì giấc ngủ như serotonin và melatonin. Thiếu hụt tryptophan có thể làm giảm nồng độ serotonin và melatonin, dẫn đến khó ngủ, ngủ chập chờn hoặc khó vào giấc ở trẻ nhỏ.

Nhu cầu chất dinh dưỡng cần thiết cho giấc ngủ của trẻ

Bảng nhu cầu dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ từ dưới 6 tháng tuổi đến 18 tuổi, cha mẹ có thể tham khảo để bổ sung cho phù hợp.

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ trằn trọc khó ngủ? Bổ sung gì cho trẻ?

Tình trạng trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì là nỗi lo lắng của nhiều phụ huynh vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, trí não lẫn cảm xúc của trẻ. Vậy cha mẹ nên làm gì để giúp con ngủ ngon hơn?

Trước hết, cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân khiến trẻ khó ngủ (cả yếu tố sinh hoạt, tâm lý và dinh dưỡng). Nếu trẻ ngủ quá muộn, tiếp xúc thiết bị điện tử gần giờ ngủ, cha mẹ nên thiết lập lại nếp sinh hoạt khoa học: tắt thiết bị điện tử ít nhất 1 tiếng trước khi đi ngủ, giữ phòng ngủ mát mẻ và yên tĩnh…

Phụ huynh cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng và các loại vitamin bổ sung như sau:

1. Chế độ dinh dưỡng

Nếu trẻ bị suy dinh dưỡng, cha mẹ cần xây dựng chế độ ăn uống cân bằng để cung cấp cho trẻ năng lượng cần thiết trong suốt cả ngày. Khẩu phần ăn giàu vi chất liên quan đến giấc ngủ nên được tập trung bao gồm canxi, magie, sắt, kẽm, kali và các vitamin nhóm B, vitamin D, C và E. Đây là những dưỡng chất giúp ổn định hệ thần kinh, hỗ trợ cơ thể tổng hợp các hormone liên quan đến giấc ngủ như hormone melatonin và serotonin. Bằng cách tăng cường các thực phẩm như sữa, trứng, cá, hải sản, rau xanh đậm, ngũ cốc nguyên cám, đậu phụ, chuối, bơ, và các loại hạt.

Ăn đa dạng thực phẩm là cách giúp trẻ con ngăn ngừa nguy cơ thiếu chất dẫn đến mất ngủ.

Cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn các món ăn có thể gây kích thích hoặc khó tiêu gần giờ ngủ, như socola, món ăn chứa nhiều đường, món chiên rán, nước ngọt có ga hoặc caffeine… Những thực phẩm này thường cản trở giấc ngủ, khiến trẻ trằn trọc, khó chịu hoặc hưng phấn quá mức.

Cần duy trì giờ ăn cố định, tránh cho bé ăn quá no hoặc quá đói trước khi ngủ. Một bữa ăn nhẹ trước giờ ngủ khoảng 1 tiếng với những thực phẩm giàu tryptophan như sữa ấm, hạt óc chó, hoặc chuối có thể hỗ trợ trẻ dễ ngủ hơn.

2. Vitamin tổng hợp

Vitamin tổng hợp có thể là lựa chọn bổ trợ dành cho trẻ bị khó ngủ, nhưng cần có chỉ định bởi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Các loại vitamin tổng hợp thường chứa nhóm vitamin và khoáng chất liên quan trực tiếp đến giấc ngủ như: canxi, magie, vitamin D, sắt… có tác dụng hỗ trợ hệ thần kinh, giảm tình trạng khó chịu, quấy khóc đêm và giúp trẻ ngủ ngon hơn.

Tuy nhiên, không phải trẻ nào gặp vấn đề giấc ngủ cũng cần dùng vitamin tổng hợp. Việc sử dụng tùy tiện, không có chỉ định có thể dẫn đến dư thừa vi chất, ảnh hưởng xấu đến gan, thận hoặc làm rối loạn hấp thu các dưỡng chất khác.

Khi nào thì cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?

Không ít cha mẹ hoang mang, lo lắng bé trằn trọc khó ngủ bổ sung gì và khi nào nên đưa trẻ đi thăm khám. Bởi vì, trẻ trằn trọc, khó ngủ, ngủ không sâu giấc kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo thiếu vi chất hoặc bệnh lý tiềm ẩn. Dưới đây là những trường hợp cha mẹ cần lưu ý:

1. Trẻ khó ngủ kéo dài trên 2 tuần

Nếu trẻ nhỏ có các biểu hiện sau đây liên tục trong hơn 2 tuần, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm:

• Trẻ khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc, hay thức giấc giữa đêm
• Ngủ không sâu, hay giật mình, quấy khóc ban đêm

Rối loạn giấc ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng tới sự phát triển thể chất và trí não của trẻ.

2. Trẻ khó ngủ kèm theo các dấu hiệu thiếu vi chất

Nhiều trường hợp trẻ khó ngủ là do thiếu hụt các vi chất thiết yếu như canxi, sắt, magie, kali… Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi thấy những dấu hiệu đi kèm sau:

• Đổ mồ hôi trộm nhiều vào ban đêm, nhất là vùng đầu gáy
• Rụng tóc vành khăn, chậm tăng trưởng, còi cọc
• Trẻ hay co giật nhẹ, chuột rút về đêm
• Trằn trọc, liên tục cử động chân khi ngủ
• Da khô, dễ bầm tím, chảy máu chân răng (nghi thiếu Vitamin C, E)

Khám sớm giúp xác định tình trạng thiếu vi chất và có hướng bổ sung phù hợp, tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe lâu dài.

3. Trẻ có dấu hiệu rối loạn thần kinh hoặc bệnh lý hô hấp

Một số bệnh lý cũng có thể khiến trẻ khó ngủ, ngủ không sâu như: Bệnh hen suyễn, viêm phế quản, viêm amidan, khủng hoảng xa cách, hội chứng tăng động…

Trong những trường hợp này, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám chuyên sâu, điều trị kịp thời. Nhiều tình trạng sức khỏe khác có thể trông giống như tình trạng thiếu vitamin, nhưng chỉ khi kiểm tra và tiến hành một số xét nghiệm quan trọng mới có thể phát hiện.

Hy vọng những thông tin cung cấp trong bài viết này có thể giúp các bậc cha mẹ phát hiện trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì. Cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra vi chất nếu trẻ có dấu hiệu thiếu hụt rõ ràng hoặc ngủ kém kéo dài, để bác sĩ chỉ định điều trị hoặc có biện pháp hỗ trợ phù hợp với độ tuổi, thể trạng và nhu cầu riêng của từng bé.