Đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography): Quy trình và kết quả

Đo đa ký giấc ngủ là phương pháp chẩn đoán hiện đại giúp đánh giá toàn diện chất lượng giấc ngủ và phát hiện các rối loạn như ngưng thở khi ngủ, ngủ ngáy hay mất ngủ mạn tính. Thông qua việc ghi lại các tín hiệu sinh lý trong khi ngủ, kỹ thuật này giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị hiệu quả cho những ai gặp vấn đề với giấc ngủ.

Đo đa ký giấc ngủ là gì?

Đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography – PSG) là một phương pháp thăm dò chức năng sinh lý được sử dụng để ghi nhận và phân tích toàn bộ quá trình ngủ của một người trong suốt đêm. Thông qua các cảm biến gắn trên cơ thể, kỹ thuật này theo dõi đồng thời nhiều chỉ số như hoạt động điện não (EEG), nhịp tim, nhịp thở, nồng độ oxy trong máu, cử động mắt và chân.

Dữ liệu thu được giúp bác sĩ đánh giá chất lượng giấc ngủ, xác định các giai đoạn ngủ (ngủ nông, ngủ sâu, REM) và phát hiện những rối loạn như ngưng thở khi ngủ, mất ngủ, hay rối loạn vận động chi. Đo đa ký giấc ngủ là tiêu chuẩn trong chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến giấc ngủ, từ đó giúp xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần cho người bệnh.

Những trường hợp nào cần đo đa ký giấc ngủ?

Đo đa ký giấc ngủ thường được chỉ định trong nhiều tình huống nhằm phát hiện và đánh giá chính xác các rối loạn liên quan đến giấc ngủ, chẳng hạn như:

• Ngưng thở khi ngủ (OSA): Người thường ngáy to, ngưng thở từng cơn, thở hổn hển hoặc tỉnh giấc nhiều lần trong đêm.
• Mất ngủ kéo dài: Khó vào giấc, ngủ chập chờn hoặc thức dậy sớm mà không rõ nguyên nhân.
• Rối loạn nhịp sinh học: Ngủ và thức không đúng giờ, đặc biệt ở người làm việc ca đêm hoặc thường xuyên thay đổi múi giờ.
• Hành vi bất thường khi ngủ: Nói mớ, mộng du, ác mộng hoặc cử động bất thường trong lúc ngủ.
• Rối loạn vận động chi: Cảm giác bồn chồn, co giật hoặc cử động chân tay không kiểm soát trong khi ngủ.
• Buồn ngủ ban ngày quá mức: Dù ngủ đủ giấc nhưng vẫn mệt mỏi, thiếu tập trung, dễ ngủ gật.

Thực hiện đo đa ký giấc ngủ giúp xác định nguyên nhân rối loạn giấc ngủ, hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng điều trị cá thể hóa và hiệu quả

Đối tượng được khuyến cáo nên đo đa ký giấc ngủ

Đối tượng được khuyến cáo đo đa ký giấc ngủ bao gồm những người có dấu hiệu hoặc nguy cơ cao mắc các rối loạn liên quan đến giấc ngủ:

• Người ngáy to, ngưng thở khi ngủ, có biểu hiện thở gấp, thở hổn hển hoặc ngừng thở từng cơn trong đêm.
• Người mất ngủ kéo dài, khó vào giấc, thức dậy giữa đêm nhiều lần hoặc dậy sớm mệt mỏi.
• Người buồn ngủ quá mức vào ban ngày, thường xuyên ngủ gật khi làm việc, học tập hoặc lái xe.
• Người có hành vi bất thường trong khi ngủ như nói mơ, mộng du, ác mộng, cử động tay chân không kiểm soát.
• Người mắc các bệnh lý thần kinh, tim mạch, béo phì, tiểu đường, dễ kèm rối loạn hô hấp khi ngủ.
• Trẻ em ngủ ngáy, ngủ không yên, chậm phát triển hoặc kém tập trung ban ngày.
• Người đang điều trị ngưng thở khi ngủ bằng CPAP hoặc các phương pháp khác, cần đánh giá hiệu quả.

Đo đa ký giấc ngủ đánh giá những gì?

Đo đa ký giấc ngủ giúp bác sĩ hiểu rõ chất lượng giấc ngủ của một người, từ đó phát hiện sớm các rối loạn tiềm ẩn ảnh hưởng đến sức khỏe. Thông qua hệ thống cảm biến được gắn trên đầu, ngực, tay, chân và mũi, kỹ thuật này ghi lại đồng thời nhiều tín hiệu sinh lý quan trọng trong suốt quá trình ngủ:

• Sóng não (EEG): Ghi nhận hoạt động điện của não bộ (sóng não), giúp xác định các giai đoạn ngủ gồm ngủ nông, ngủ sâu và ngủ REM. Nhờ đó, bác sĩ có thể đánh giá thời gian, chu kỳ và chất lượng từng pha ngủ, xác định nguyên nhân gây rối loạn hoặc gián đoạn giấc ngủ.
• Chuyển động mắt (EOG): Theo dõi hướng và tốc độ di chuyển của mắt để nhận biết giai đoạn ngủ REM – thời điểm thường xuất hiện giấc mơ. Phân tích dữ liệu này giúp đánh giá sự cân bằng giữa các pha ngủ và phát hiện rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM.
• Điện cơ (EMG): Ghi lại hoạt động của cơ cằm, cơ chân và các nhóm cơ khác nhằm phát hiện giảm trương lực cơ khi ngủ REM hoặc các chuyển động bất thường như co giật, cử động tay chân. Đây là yếu tố giúp chẩn đoán rối loạn vận động chi khi ngủ.
• Nhịp tim (ECG) và độ bão hòa oxy (SpO₂): Hai chỉ số này giúp theo dõi sức khỏe tim mạch và hô hấp trong suốt giấc ngủ. Giảm SpO₂ hoặc rối loạn nhịp tim có thể liên quan đến tình trạng ngưng thở khi ngủ hoặc các rối loạn tuần hoàn khác.
• Nhịp thở – lưu lượng khí hít vào và thở ra: Hệ thống cảm biến đặt ở mũi, miệng và ngực giúp phát hiện cơn ngưng thở hoặc giảm thở, xác định tần suất và mức độ nghiêm trọng. Đây là chỉ số quan trọng nhất trong chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA).
• Tư thế ngủ, âm thanh ngáy, cử động chân tay: Các cảm biến theo dõi tư thế giúp xác định liệu ngưng thở có xảy ra nhiều hơn khi nằm ngửa hay không, trong khi microphone ghi âm giấc ngáy giúp đánh giá mức độ tắc nghẽn đường thở. Ghi nhận cử động chi giúp phát hiện hội chứng chân không yên hoặc các rối loạn vận động liên quan.

Dựa vào các dữ liệu trên, bác sĩ có thể phân tích chi tiết từng giai đoạn giấc ngủ, nhận biết nguyên nhân gây rối loạn, đồng thời đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh lý đến sức khỏe tim mạch, hô hấp và thần kinh. Vì vậy, kỹ thuật đo đa ký giấc ngủ được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán các rối loạn giấc ngủ, đồng thời xây dựng kế hoạch điều trị hiệu quả, giúp người bệnh lấy lại giấc ngủ sâu và tinh thần khỏe mạnh.

Quy trình đo đa ký giấc ngủ diễn ra như thế nào?

Quy trình đo đa ký giấc ngủ thường được thực hiện tại trung tâm giấc ngủ hoặc bệnh viện có chuyên khoa Thần kinh – Hô hấp. Toàn bộ quá trình được giám sát chặt chẽ bởi kỹ thuật viên và bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo độ chính xác:

• Chuẩn bị trước khi đo: Người bệnh được hướng dẫn giữ thói quen sinh hoạt bình thường, tránh sử dụng cà phê, rượu, thuốc an thần hoặc chất kích thích trước ngày kiểm tra. Khi đến cơ sở y tế, người bệnh thay trang phục thoải mái và được giải thích chi tiết về quy trình.
• Gắn các cảm biến theo dõi: Kỹ thuật viên sẽ gắn nhiều điện cực nhỏ và cảm biến lên đầu, mặt, ngực, bụng, tay, chân và ngón tay của người kiểm tra. Các thiết bị này không gây đau, chúng có chức năng ghi lại hoạt động điện não (EEG), nhịp tim, nhịp thở, cử động mắt, cơ, cùng độ bão hòa oxy trong máu (SpO₂).
• Ghi dữ liệu trong khi ngủ: Người kiểm tra sẽ ngủ qua đêm trong một căn phòng yên tĩnh, nhiệt độ ổn định. Hệ thống máy sẽ tự động ghi lại các tín hiệu sinh lý liên tục suốt quá trình ngủ. Kỹ thuật viên có thể điều chỉnh thiết bị từ phòng điều khiển và hỗ trợ nếu người kiểm tra khó ngủ hoặc cảm thấy khó chịu.
• Kết thúc và phân tích kết quả: Sau khi thức dậy, các cảm biến được tháo bỏ. Dữ liệu thu được sẽ được phần mềm chuyên dụng tổng hợp và bác sĩ phân tích chi tiết để đánh giá cấu trúc giấc ngủ, phát hiện rối loạn như ngưng thở khi ngủ, mất ngủ, rối loạn vận động chi hoặc rối loạn hành vi trong giấc ngủ.

Quy trình đo đa ký giấc ngủ hoàn toàn an toàn, không xâm lấn và là công cụ chẩn đoán chính xác, giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp

Kết quả đo đa ký giấc ngủ phản ánh điều gì?

Kết quả đo đa ký giấc ngủ là bản phân tích toàn diện về các hoạt động sinh lý trong suốt quá trình ngủ, giúp bác sĩ hiểu rõ chất lượng và cấu trúc giấc ngủ của người bệnh:

• Đánh giá kiến trúc giấc ngủ: Kết quả cho thấy thời gian ngủ tổng thể, tỷ lệ các giai đoạn ngủ (N1, N2, N3, REM), số lần tỉnh giấc và chu kỳ lặp lại của chúng. Điều này giúp xác định bạn có ngủ đủ sâu, đủ thời gian và giấc ngủ có giúp cơ thể phục hồi hay không.
• Phát hiện rối loạn hô hấp khi ngủ: Các chỉ số như tần suất ngưng thở (Apnea Index), giảm thở (Hypopnea Index) và mức giảm oxy máu (SpO₂) được ghi nhận chính xác. Đây là dữ liệu quan trọng để chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA).
• Theo dõi hoạt động tim mạch: Nhịp tim và nhịp điệu điện tim (ECG) được phân tích nhằm phát hiện rối loạn nhịp, tăng gánh tim hoặc thay đổi do thiếu oxy kéo dài trong giấc ngủ.
• Ghi nhận rối loạn vận động: Các cử động chân tay bất thường, co giật, hay hành vi trong giấc ngủ REM được phát hiện, giúp chẩn đoán hội chứng chân không yên hoặc rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM.
• Đánh giá nguyên nhân mất ngủ: Kết quả cũng giúp phân biệt mất ngủ do yếu tố tâm lý, rối loạn sinh lý hay bệnh lý tiềm ẩn khác.

Ưu điểm và nhược điểm của cách đo đa ký giấc ngủ

Một số phân tích về ưu điểm và nhược điểm của đo đa ký giấc ngủ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về phương pháp này:

• Ưu điểm: Đo đa ký giấc ngủ cho phép ghi nhận đồng thời nhiều chỉ số sinh lý như sóng não, nhịp thở, nhịp tim, cử động cơ và nồng độ oxy máu, giúp đánh giá toàn diện chất lượng giấc ngủ. Quy trình đo đa ký giấc ngủ diễn ra an toàn, không xâm lấn và cho kết quả có độ tin cậy cao, hỗ trợ bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả, cá thể hóa cho từng người bệnh.
• Nhược điểm: Kỹ thuật đo đa ký giấc ngủ cần được thực hiện tại cơ sở y tế chuyên biệt, có thể khiến người kiểm tra khó ngủ vì lạ không gian. Chi phí thực hiện tương đối cao và mất nhiều thời gian phân tích dữ liệu. Ngoài ra, một số người có thể cảm thấy vướng víu khi gắn nhiều cảm biến trong lúc ngủ.

Đo đa ký giấc ngủ cần lưu ý điều gì?

Để kết quả đo đa ký giấc ngủ chính xác và phản ánh đúng tình trạng sinh lý tự nhiên, người bệnh cần lưu ý các vấn đề sau:

• Giữ thói quen sinh hoạt bình thường trong ngày làm kiểm tra, không nên ngủ bù hoặc thức khuya để không thay đổi chu kỳ sinh học.
• Không sử dụng cà phê, trà đặc, rượu, thuốc lá, chất kích thích hoặc thuốc an thần trong 24 giờ trước khi đo, vì các chất này có thể ảnh hưởng đến hoạt động não và giấc ngủ.
• Ăn tối nhẹ, tránh ăn quá no hoặc bỏ bữa, vì tình trạng tiêu hóa không ổn định sẽ gây khó ngủ và làm sai lệch kết quả.
• Gội đầu, rửa mặt sạch và không dùng gel, dầu, kem dưỡng trước khi đo để đảm bảo các điện cực bám tốt lên da.
• Mang theo đồ ngủ thoải mái, tránh quần áo bó sát, giúp dễ dàng gắn cảm biến và ngủ tự nhiên.
• Trong quá trình đo, giữ tâm lý thoải mái, không lo lắng về thiết bị vì các cảm biến hoàn toàn không gây đau hay ảnh hưởng đến sức khỏe.

Tuân thủ đúng các hướng dẫn sẽ giúp quá trình đo diễn ra thuận lợi, mang lại kết quả chính xác, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị rối loạn giấc ngủ hiệu quả nhất

Chi phí đo đa ký giấc ngủ là bao nhiêu?

Chi phí thực hiện đo đa ký giấc ngủ tại Việt Nam dao động khoảng 5.000.000 VNĐ cho một lần đo trọn gói tại các bệnh viện tư chuyên sâu. Tuy nhiên, mức giá thực tế có thể khác nhau tùy vào các yếu tố sau:

• Trang thiết bị máy móc và số kênh điện cực (8 – 16 kênh hoặc hơn) sử dụng trong quá trình đo.
• Thời gian theo dõi (chỉ một đêm hay cần nhiều đêm) và dịch vụ lưu trú kèm theo tại cơ sở y tế.
• Dịch vụ tiện nghi đi kèm (phòng nghỉ riêng, ăn uống,…) và trình độ chuyên môn của bác sĩ, kỹ thuật viên.
• Quy mô cơ sở y tế thực hiện như bệnh viện lớn, có chuyên khoa giấc ngủ hoặc phòng khám có thiết bị hiện đại thường có chi phí cao hơn.

Lưu ý: Hiện tại chi phí đo đa ký giấc ngủ chưa nằm trong danh mục thanh toán của Bảo hiểm Y tế bắt buộc tại Việt Nam. Vì vậy, khi có nhu cầu, người bệnh nên liên hệ trực tiếp cơ sở y tế để hỏi rõ về gói đo đa ký giấc ngủ, chi phí kèm theo và các dịch vụ bổ sung.

Xem thêm: Giá đo đa ký giấc ngủ bao nhiêu tiền?

Câu hỏi liên quan đa ký giấc ngủ

Đo đa ký giấc ngủ là kỹ thuật y học hiện đại, giúp chẩn đoán chính xác các rối loạn liên quan đến giấc ngủ. Dưới đây là những thắc mắc phổ biến:

1. Đo đa ký giấc ngủ có đau không?

Đo đa ký giấc ngủ hoàn toàn không đau. Quá trình đo hoàn toàn không xâm lấn và không gây đau. Các đi ện cực và cảm biến chỉ được gắn nhẹ lên da, đầu hoặc ngón tay để ghi tín hiệu sinh lý, không truyền điện hay gây kích thích.

2. Trẻ em có đo được không?

Có thể. Trẻ em, đặc biệt là trẻ ngủ ngáy, thở bất thường hoặc ngủ không yên, được khuyến khích thực hiện đo đa ký giấc ngủ để phát hiện sớm các rối loạn hô hấp hoặc rối loạn vận động trong khi ngủ.

3. Không ngủ được thì có ảnh hưởng kết quả không?

Không ngủ có thể ảnh hưởng, nhưng kết quả vẫn có giá trị chẩn đoán, vì chỉ cần vài chu kỳ ngủ để bác sĩ phân tích các chỉ số. Nếu cần, bác sĩ có thể hẹn đo lại trong đêm khác.

4. Đo tại nhà có chính xác không?

Hiện nay có thiết bị đo đa ký giấc ngủ tại nhà, thuận tiện và tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, độ chính xác thường thấp hơn so với đo tại bệnh viện, do không theo dõi được đầy đủ các tín hiệu và thiếu sự giám sát của chuyên gia.

Nếu bạn đang tìm kiếm địa chỉ đo đa ký giấc ngủ uy tín tại TP.HCM, Trung tâm Khoa học Thần kinh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là lựa chọn đáng tin cậy. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia Thần kinh hàng đầu, được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực giấc ngủ, với kinh nghiệm dày dạn trong chẩn đoán và điều trị các rối loạn liên quan.

Bệnh viện Tâm Anh được trang bị máy điện não vi tính EEG-1200K (Nhật Bản) – thiết bị hiện đại bậc nhất hiện nay, có khả năng ghi nhận tới 32 kênh điện não và dễ dàng nâng cấp lên 64 hoặc 128 kênh, mang lại dữ liệu sóng não chính xác và chi tiết. Hệ thống còn hỗ trợ vẽ bản đồ điện thế 3D, biểu đồ DSA (DSA trend graph) giúp phát hiện sớm cơn động kinh hoặc các bất thường trong hoạt động điện não.

Ngoài ra, tính năng EEG Scope cho phép bác sĩ vừa xem lại dữ liệu cũ, vừa tiếp tục ghi nhận tín hiệu mới, trong khi NeuroReport hỗ trợ tạo báo cáo linh hoạt, thuận tiện cho lưu trữ và tra cứu. Bên cạnh EEG-1200K, bệnh viện còn sở hữu hệ thống thiết bị chẩn đoán thần kinh hiện đại, giúp đánh giá toàn diện các bệnh lý về giấc ngủ. Sự phối hợp liên chuyên khoa tại Tâm Anh đảm bảo người bệnh được xây dựng phác đồ điều trị chính xác, hiệu quả.

Đo đa ký giấc ngủ tại bệnh viện Tâm Anh (Nguồn ảnh: Bệnh viện Tâm Anh)

Song song với việc duy trì lối sống khoa học và áp dụng các biện pháp hỗ trợ giấc ngủ phù hợp, người bị mất ngủ có thể bổ sung thêm các hoạt chất tự nhiên như Blueberry và Ginkgo Biloba để tăng cường tuần hoàn máu não, cải thiện lưu thông oxy và dưỡng chất đến tế bào thần kinh, qua đó giúp giấc ngủ dễ đến và sâu hơn.

Sự kết hợp của hai tinh chất này không chỉ trung hòa các gốc tự do gây tổn thương tế bào, mà còn bảo vệ và nuôi dưỡng hệ mạch máu, củng cố liên kết giữa các tế bào thần kinh, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng của não bộ trước stress. Nhờ đó, chức năng thần kinh được ổn định, tinh thần thư giãn hơn và chất lượng giấc ngủ được cải thiện rõ rệt.

Đo đa ký giấc ngủ là phương pháp chẩn đoán hiện đại, giúp bác sĩ đánh giá toàn diện chất lượng giấc ngủ và phát hiện sớm các rối loạn tiềm ẩn. Nên thực hiện phương pháp này tại cơ sở y tế uy tín để có kết quả chính xác và được lập kế hoạch điều trị phù hợp với tình trạng của mình.