Thức khuya có bị đột quỵ không? Mối liên hệ không nên xem thường

Thức khuya đã trở thành thói quen phổ biến ở nhiều người, đặc biệt là giới trẻ và dân văn phòng. Hẳn bạn đã nhiều lần nghe nói việc thường xuyên ngủ muộn, thiếu ngủ không chỉ gây mệt mỏi, uể oải mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe, trong đó có đột quỵ. Vậy thức khuya có bị đột quỵ không, giữa hai yếu tố này có mối liên hệ như thế nào? Bài viết dưới sẽ cho bạn thêm lý do để từ bỏ thói quen thức khuya và cách bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Thức khuya có bị đột quỵ không?

Người hay thức khuya có bị đột quỵ không? Thiếu ngủ do thức khuya khiến cơ thể rơi vào trạng thái viêm nhiễm. Viêm nhiễm có thể bắt nguồn từ sự gia tăng cortisol – một loại hormone gây căng thẳng, tăng sinh khi cơ thể thiếu ngủ. Tình trạng viêm nhiễm này làm tăng nguy cơ mắc bệnh cao huyết áp, bệnh tim và đột quỵ.

Ngủ không đủ giấc do thức khuya cũng làm tăng nhịp tim và huyết áp, khiến bạn có nguy cơ đột quỵ cao hơn.

Vì sao thức khuya có thể gây đột quỵ?

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ phát hiện ra rằng người bị mất ngủ có nguy cơ nhập viện do đột quỵ cao hơn 54%, đặc biệt là ở người trẻ tuổi. Theo đó, các chuyên gia cũng nhận thấy những người từ 18 – 34 tuổi bị mất ngủ có nguy cơ bị đột quỵ cao gấp 8 lần. Nguy cơ của tình trạng này chủ yếu là do:

1. Tăng huyết áp

Khi ngủ muộn, cơ thể không có thời gian thư giãn và “hạ áp” tự nhiên vào ban đêm. Đồng thời, hormone căng thẳng là cortisol tăng cao làm co mạch, dẫn đến tăng nhịp tim. Lâu dài, tình trạng này khiến huyết áp luôn ở mức cao – một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.

Huyết áp thường tăng sau những đêm thiếu ngủ do thức khuya.

2. Hình thành cục máu đông

Thiếu ngủ có thể làm tăng độ “đặc” của máu và thúc đẩy quá trình đông máu. Điều này làm tăng khả năng hình thành cục máu đông trong lòng mạch. Khi cục máu đông di chuyển và làm tắc mạch máu não, nó có thể gây ra đột quỵ thiếu máu não.

3. Tổn thương mạch máu não

Thời lượng ngủ ảnh hưởng đến cơ chế bệnh sinh của đột quỵ thông qua các phản ứng viêm hoặc chuyển hóa. Thiếu ngủ do thức khuya gây ra rối loạn chức năng nội mô và tăng stress oxy hóa và viêm, đồng thời kích hoạt hoạt động thần kinh giao cảm và tín hiệu vùng dưới đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận để tăng cortisol lưu thông.

Hơn nữa, giấc ngủ không đủ sẽ đẩy nhanh quá trình suy thoái cấu trúc mạch máu, với tình trạng thiếu ngủ cấp tính làm tăng trực tiếp độ cứng của động mạch. Những yếu tố này gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu, làm thành mạch kém đàn hồi, dễ xơ vữa hoặc nứt vỡ – từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ.

4. Rối loạn chuyển hóa

Thức khuya có bị đột quỵ không? Ngủ muộn thường đi kèm với rối loạn chuyển hóa glucose và lipid, làm tăng đường huyết, rối loạn lipid máu và tăng cân. Đây cũng là những yếu tố góp phần hình thành các bệnh lý tim mạch như xơ vữa động mạch, làm cản trở lưu thông máu lên não và làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Ai dễ bị đột quỵ khi thức khuya?

Một số nhóm người có nguy cơ cao hơn do cơ thể đã có sẵn các vấn đề sức khỏe như:

• Người có bệnh lý nền tim mạch như tăng huyết áp, bệnh tim hoặc từng có tiền sử tai biến mạch máu não… sẽ dễ bị ảnh hưởng hơn khi thức khuya.
• Người thường xuyên thiếu ngủ, rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là khi ngủ ít hơn 5 tiếng mỗi đêm, bị mất ngủ kéo dài… có nhiều nguy cơ cao hơn do nhịp sinh học bị rối loạn, ảnh hưởng đến hormone và tuần hoàn máu.
• Người bị stress, áp lực làm tăng hormone cortisol, gây co mạch, tăng huyết áp và thúc đẩy quá trình viêm – những yếu tố nguy cơ của đột quỵ.
• Người nghiện hút thuốc, uống rượu bia, ăn đêm nhiều dầu mỡ hoặc ít vận động khi thức khuya sẽ làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và rối loạn chuyển hóa.
• Người trung niên và cao tuổi
• Người có bệnh chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, thừa cân – béo phì cũng dễ bị ảnh hưởng hơn do thức khuya làm trầm trọng thêm các rối loạn này.

Thức khuya bao nhiêu lâu thì có nguy cơ đột quỵ?

Không có một mốc thời gian cụ thể cho câu hỏi “thức khuya bao nhiêu ngày thì bị đột quỵ”. Nhưng nguy cơ sẽ tăng dần theo mức độ và thời gian khi duy trì thói quen thức khuya và đối tượng có sẵn các bệnh lý nền.

1. Ngắn hạn (vài ngày – 1 tuần)

Cơ thể xuất hiện mệt mỏi, giảm tập trung, tăng nhẹ huyết áp và stress… sau mỗi lần thức khuya. Dù chưa gây đột quỵ ngay, nhưng đã bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

2. Trung hạn (vài tuần – vài tháng)

Nếu thường xuyên ngủ dưới 5 tiếng/đêm cơ thể có nguy cơ gặp rối loạn huyết áp, tăng hormone stress, rối loạn chuyển hóa… Đây là giai đoạn nguy cơ tích lũy bắt đầu hình thành.

3. Dài hạn (nhiều tháng)

Những người thức khuya kéo dài làm tăng rõ rệt nguy cơ: tăng huyết áp mạn tính, xơ vữa mạch máu, gặp vấn đề tim mạch… dẫn đến nguy cơ tai biến mạch máu não (đột quỵ).

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

Thức khuya có bị đột quỵ không và dấu hiệu nhận biết là gì? Thức khuya chính là yếu tố góp phần gây ra đột quỵ. Đột quỵ xảy đến đột ngột và tiến triển rất nhanh, có thể nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo nhằm cấp cứu kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Dấu hiệu nhận biết nhanh theo quy tắc FAST:

• F (Face – Mặt): Méo miệng, lệch một bên mặt, cười không cân xứng
• A (Arm – Tay): Yếu hoặc tê một bên tay/chân, không thể nâng lên
• S (Speech – Lời nói): Nói ngọng, khó nói, không hiểu lời
• T (Time – Thời gian): Cần gọi cấp cứu ngay lập tức

Các dấu hiệu thường gặp khác:

• Đột ngột đau đầu dữ dội
• Chóng mặt, mất thăng bằng, giảm khả năng vận động
• Nhìn mờ, giảm hoặc mất thị lực một hoặc cả hai mắt
• Tê yếu nửa người, đặc biệt ở mặt, tay hoặc chân
• Lú lẫn, giảm nhận thức, khó hiểu hoặc không phản ứng

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào bên trên, dù chỉ thoáng qua, bạn cần chủ động đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Thời gian “vàng” để điều trị đột quỵ thường chỉ trong vài giờ đầu (3-6 giờ).

Làm sao để giảm nguy cơ đột quỵ nếu hay thức khuya?

Giảm nguy cơ đột quỵ do thức khuya bằng cách:

• Điều chỉnh nhịp sinh học: Những người thức khuya thường gặp phải tình trạng lệch pha nhịp sinh học, nghĩa là đồng hồ sinh học bên trong cơ thể họ có thể không phù hợp với chu kỳ ánh sáng ngày đêm tự nhiên hoặc lịch trình sinh hoạt phổ biến. Vì vậy, điều chỉnh nhịp sinh học ổn định, đồng hồ sinh học của cơ thể sẽ đồng bộ tốt với chu kỳ 24 giờ và gửi tín hiệu rõ ràng cho các chức năng quan trọng của cơ thể, trong đó có điều chỉnh chu kỳ ngủ- thức, nhờ đó giảm thiểu nguy cơ tai biến mạch máu não.
• Ngủ bù: Dù thức khuya bạn vẫn nên đảm bảo ngủ đủ 7–9 tiếng mỗi ngày. Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời cho những ngày bận rộn, không nên duy trì thói quen này để tránh bị lệch nhịp sinh học. Vì ngủ ban ngày càng nhiều sẽ càng khiến cơ thể không có nhu cầu ngủ vào ban đêm.
• Có lối sống khoa học và chế độ ăn uống tốt cho sức khỏe: Hạn chế ăn đêm, đặc biệt là thực phẩm đóng gói, chế biến sẵn nhiều dầu mỡ, đường và muối. Thay vào đó, nên ăn tối trước 19h và chọn bổ sung rau xanh, trái cây, cá và các thực phẩm giàu dinh dưỡng để hỗ trợ tim mạch và tuần hoàn não.
• Không lạm dụng chất kích thích: Hạn chế hút thuốc, uống rượu bia và sử dụng caffeine vào buổi tối. Những thói quen này có thể khiến bạn tỉnh táo nhưng làm rối loạn nhịp tim, huyết áp và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giấc ngủ.
• Kiểm soát stress và học cách thư giãn: Stress kéo dài kết hợp với thức khuya sẽ làm tăng hormone cortisol, gây co mạch và tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Bạn nên thư giãn bằng thiền, hít thở sâu hoặc các hoạt động nhẹ nhàng trước khi ngủ.

Như vậy, lo lắng thức khuya có bị đột quỵ không đã được giải đáp! Để cải thiện giấc ngủ, bạn nên xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học, duy trì vận động đều đặn, đồng thời hạn chế tiêu thụ caffeine và các loại đồ uống có cồn như rượu, bia.