Dù nhắm mắt nhưng không ngủ được phải làm sao?

Dù đã nằm yên, nhắm mắt thật lâu nhưng giấc ngủ vẫn không đến – tình trạng này khiến nhiều người cảm thấy lo lắng, mệt mỏi và bứt rứt. Việc nhắm mắt nhưng không ngủ được không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ, mà còn ảnh hưởng đến tâm trạng, trí nhớ và sức khỏe toàn thân. Vậy nguyên nhân do đâu, nhắm mắt nhưng không ngủ được phải làm sao?

Nhắm mắt nhưng không ngủ được là thế nào?

Nhắm mắt nhưng không ngủ được thực tế là tình trạng bị mất ngủ, khiến bạn khó khăn khi cố gắng đi vào giấc ngủ. Mặc dù cơ thể bạn đã nằm nghỉ, mắt đã nhắm lại nhưng não bộ vẫn tỉnh táo, không thể chuyển sang trạng thái ngủ thật sự.

Tại sao nhắm mắt mà không ngủ được?

Một số lý do khiến bạn khó “vỗ về” giấc ngủ mỗi đêm:

1. Rối loạn giấc ngủ nhịp sinh học

Hiện tượng nhắm mắt mà không ngủ được có thể do rối loạn nhịp sinh học là một trong những nguyên nhân phổ biến. Tình trạng này xảy ra khi cơ thể bị “lệch pha” với thời gian ngày – đêm thực tế. Những người gặp tình trạng này chủ yếu do thức khuya, làm việc ca đêm, ngủ ngày quá nhiều, lệch múi giờ…

Khi nhịp sinh học bị lệch, melatonin tiết sai thời điểm, thân nhiệt không hạ xuống và cortisol vẫn duy trì ở mức cao, khiến cơ thể khó chuyển sang trạng thái buồn ngủ. Bạn có thể cảm thấy buồn ngủ nhưng rất khó khăn để vào giấc và đầu óc vẫn tỉnh táo.

2. Tâm lý

Không ít người nhắm mắt không ngủ được bởi vì căng thẳng hàng ngày, đến từ công việc, gia đình, tin tức tiêu cực về thế giới… Mặc dù các yếu tố căng thẳng thường đến từ bên ngoài, nhưng cũng có thể có các yếu tố bên trong kích hoạt trục HPA (Hypothalamus–Pituitary–Adrenal), làm tăng tiết cortisol và adrenaline. Hai hormone này khiến cơ thể ở trạng thái “sẵn sàng chiến đấu”: nhịp tim nhanh, não tỉnh táo, cơ bắp căng cứng.

Khi cơ thể không giảm được mức hormone này vào ban đêm, bạn sẽ khó thả lỏng hoàn toàn và dù nằm yên, giấc ngủ vẫn không đến.

3. Thói quen sinh hoạt

Thức khuya, lạm dụng thiết bị điện tử, sử dụng thực phẩm có chất kích thích… có thể khiến nhịp sinh học dần bị rối loạn, dẫn đến số lượng và thời điểm tiết melatonin không đúng, dễ rơi vào cảnh nhắm mắt nhưng không ngủ được.

Người thường xuyên thức khuya “cày game”, xem phim… dễ gặp tình trạng trằn trọc, nằm mãi nhưng không ngủ được.

4. Bệnh lý nền

Các bệnh lý toàn thân có thể khiến người bệnh trằn trọc suốt đêm như:

• Hội chứng chân không yên (LS)
• Trào ngược dạ dày thực quản về đêm
• Tim mạch: tim đập nhanh, hồi hộp khi nằm
• Cường giáp gây kích thích thần kinh

Cách nhận biết khi bị nhắm mắt mãi không ngủ được

Cách nhận biết khi nhắm mắt nhưng không ngủ được thường dựa vào các dấu hiệu cho thấy cơ thể và não bộ không thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi, dù bạn đã nằm yên và cố gắng ngủ.

• Nằm nhắm mắt lâu nhưng đầu óc vẫn tỉnh táo: Nhiều người mô tả cảm giác “càng cố ngủ càng tỉnh”, hoặc chỉ vừa chợp mắt thì lại tỉnh ngay… cho thấy hệ thần kinh chưa chuyển sang trạng thái ức chế – vốn cần thiết để khởi động giấc ngủ.
• Không cảm thấy buồn ngủ dù đã khuya: Mắt vẫn sáng, tim đập nhanh, đầu óc còn minh mẫn… đây thường là hậu quả của việc rối loạn tiết melatonin.
• Cảm giác bồn chồn, khó chịu khi nằm xuống: Thay vì thư giãn và buồn ngủ khi nằm xuống giường, bạn có thể thấy căng thẳng, bứt rứt hoặc tim đập nhanh khi cố gắng nhắm mắt.
• Ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc và khó ngủ lại: Tình trạng nghiêm trọng hơn là ngay cả khi đã thiếp đi, giấc ngủ của bạn có thể rất ngắn và dễ bị đánh thức bởi tiếng động nhỏ. Sau khi tỉnh dậy, rất khó ngủ lại, khiến cơ thể mệt mỏi, uể oải vào sáng hôm sau. Điều này cho thấy chất lượng giấc ngủ kém, thường do rối loạn giấc ngủ nhẹ hoặc căng thẳng kéo dài.
• Liên tục nhìn đồng hồ và cảm thấy ức chế vì đã quá muộn: Hành động tưởng chừng vô thức này lại vô tình khiến não rơi vào vòng luẩn quẩn căng thẳng – mất ngủ. Não tiếp tục tăng tiết cortisol và adrenaline, khiến cơ thể tỉnh táo hơn. Càng cố ngủ, bạn càng trở nên bồn chồn, tim đập nhanh, hơi thở gấp và giấc ngủ lại càng xa tầm với.

Nhắm mắt không ngủ được làm suy kiệt sức khỏe của người bệnh

Nhắm mắt nhưng không ngủ được có sao không?

Câu hỏi nhắm mắt nhưng không ngủ được phải làm sao và có nguy hiểm không được nhiều người đặt ra. Thực tế, hiện tượng nhắm mắt nhưng không ngủ được tưởng chừng vô hại, nhưng nếu diễn ra thường xuyên, có thể là dấu hiệu cảnh báo của chứng rối loạn giấc ngủ hoặc căng thẳng thần kinh mạn tính.

Về lâu dài, tình trạng này khiến sức khỏe giảm sút, mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ, rối loạn cảm xúc và nhiều hệ lụy khác. Nhiều nghiên cứu cho thấy, mất ngủ mạn tính còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, béo phì, tiểu đường, rối loạn lo âu và trầm cảm. Ngoài ra, khi giấc ngủ bị gián đoạn liên tục, cơ thể sẽ tiết cortisol – hormone stress cao hơn bình thường, khiến người bệnh dễ cáu gắt, da dẻ xỉn màu, nổi mụn, suy giảm miễn dịch và nhanh lão hóa hơn.

Nhắm mắt nhưng không ngủ được phải làm sao?

Tình trạng nhắm mắt nhưng không ngủ được cần được xử lý theo những hướng sau:

1. Liệu pháp hành vi nhận thức

Liệu pháp hành vi nhận thức là phương pháp thường được dùng trong điều trị chứng mất ngủ. Biện pháp này tập trung điều chỉnh các nguyên nhân tâm lý và hành vi chứ không dùng thuốc, từ đó hỗ trợ cải thiện tình trạng mất ngủ hoặc khó ngủ.

2. Thay đổi thói quen sống

Thói quen sống khoa học và lành mạnh là cách hỗ trợ cải thiện giấc ngủ. Hãy cho cơ thể thời gian để tiêu hóa thức ăn bằng cách ăn tối trước 19h. Nếu bạn thích đồ ăn béo, hãy ăn vào buổi trưa, vì dạ dày của bạn cần nhiều thời gian hơn để xử lý chất béo.

Vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày để cơ thể mệt mỏi, khi đó sẽ hỗ trợ tạo ra cảm giác thèm ngủ vào ban đêm. Tương tự, bạn nên cố gắng làm cho đầu óc mệt mỏi, nhưng đừng dùng thiết bị điện tử 2 tiếng trước khi đi ngủ. Màn hình của các thiết bị điện tử phát ra ánh sáng xanh ức chế não tiết melatonin.

3. Lịch trình thức – ngủ

Xây dựng lịch trình thức – ngủ khoa học giúp khôi phục nhịp sinh học và cải thiện tình trạng “nhắm mắt mãi mà không ngủ được”. Người bệnh nên đi ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần, để cơ thể quen với chu kỳ nghỉ ngơi tự nhiên. Ban ngày, hạn chế ngủ trưa quá 30 phút, buổi sáng nên tiếp xúc ánh sáng tự nhiên để đồng hồ sinh học hoạt động đúng. Duy trì thói quen này trong vài tuần sẽ giúp bạn ngủ nhanh, ngủ sâu và tỉnh táo hơn vào buổi sáng.

Tập luyện thể dục là cách giúp cơ thể tiếp xúc với ánh nắng tự nhiên và duy trì sức khỏe

4. Tạo thói quen ngủ

Nên dành 15 đến 20 phút thực hành các kỹ thuật thư giãn như hít thở, giãn cơ, thiền…. trước khi ngủ để dễ ngủ hơn.

5. Môi trường ngủ

Ánh sáng và tiếng ồn là “kẻ thù” của giấc ngủ sâu và ngon giấc. Bạn có thể lắp đặt rèm cửa sổ và loại bỏ các âm thanh ồn ào bằng cách đóng cửa sổ, cửa phòng… để không gian phòng ngủ trở nên thoải mái hơn.

Duy trì nhiệt độ thích hợp cũng rất có lợi. Nhiệt độ cũng có thể là một yếu tố gây gián đoạn giấc ngủ mà bạn có thể không nhận ra. Ngoài ra, việc đảm bảo nệm và chăn ga gối đệm của bạn thoải mái là rất quan trọng. Sở hữu nệm có độ đàn hồi vừa phải cùng với chăn ga gối đệm mềm mại có thể giúp bạn thư giãn và tối ưu hóa giấc ngủ.

6. Tư thế ngủ

Tư thế ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ và cảm giác thư giãn của cơ thể. Khi nằm sai tư thế, bạn có thể khó vào giấc, trở mình nhiều lần khiến giấc ngủ chập chờn.

Tư thế được các chuyên gia khuyên dùng là nằm ngửa với gối đỡ cổ vừa phải và kê thêm gối nhỏ dưới đầu gối. Nếu bạn bị ngáy hoặc trào ngược, có thể nằm nghiêng sang trái, hạn chế axit trào ngược và lưu thông máu ổn định hơn.

7. Thuốc

Thuốc hỗ trợ ngủ có thể giúp cải thiện tình trạng “nhắm mắt mãi mà không ngủ được”. Dù vậy, việc dùng thuốc cần dùng theo chỉ định của bác sĩ. Nhóm thuốc kê đơn như benzodiazepine, zolpidem giúp ngủ nhanh nhưng dễ gây phụ thuộc nếu lạm dụng. Thuốc ngủ tự nhiên như melatonin, trà hoa cúc, trà nữ lang… có tác dụng nhẹ, an toàn hơn cho giấc ngủ tạm thời.

Tuy nhiên, tất cả các loại thuốc trên chỉ nên dùng ngắn hạn, song song với việc điều chỉnh lối sống, kiểm soát căng thẳng và duy trì lịch ngủ ổn định để đạt hiệu quả lâu dài và tránh lệ thuộc.

Tình trạng nhắm mắt nhưng không ngủ được tuy phổ biến và ít được điều trị triệt để, nhưng nếu phát hiện sớm bạn hoàn toàn có thể lấy lại giấc ngủ ngon như mong đợi. Song song với áp dụng thay đổi lối sống và các biện pháp tâm lý, bạn có thể sử dụng thảo dược tự nhiên để điều hòa giấc ngủ như bộ đôi tinh chất Blueberry chứa (Pterostilbene và Anthocyanin) và Ginkgo Biloba đã được chứng minh có tác dụng hỗ trợ chống gốc tự do, tăng cường lưu thông máu lên não, nhờ đó giúp cải thiện trí nhớ, giảm đau đầu và phòng ngừa các bệnh lý thần kinh hiệu quả.