Ngủ mở mắt là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục hiệu quả

Ngủ mở mắt là hiện tượng nhiều người gặp phải nhưng thường bị bỏ qua vì nghĩ không nguy hiểm hoặc không nhận biết mình gặp tình trạng này. Thực tế, tình trạng ngủ mở mắt có thể liên quan đến rối loạn thần kinh, cơ mí mắt hoặc một số bệnh lý về mắt. Vậy ngủ mở mắt là hiện tượng gì, nguyên nhân do đâu, có ảnh hưởng đến sức khỏe hay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vấn đề này.

Ngủ mở mắt là hiện tượng gì?

Ngủ mở mắt là hiện tượng khi ngủ mí mắt không khép kín hoàn toàn. Trong một số trường hợp, mắt hoàn toàn mở trong lúc ngủ. Một số người có thể ngủ với mắt hé mở hoặc chỉ hơi mở. Thuật ngữ y khoa để chỉ tình trạng này là nocturnal lagophthalmos – chứng hở mi mắt ban đêm. Theo nhiều báo cáo, khoảng 5% người lớn và lên đến 20% dân số nói chung mắc chứng hở mi mắt về đêm (các ước tính khác nhau tùy theo chủng tộc).

Nhiều trường hợp ngủ mở mắt chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và không gây nguy hiểm, tuy nhiên nếu kéo dài có thể khiến mắt bị khô, kích ứng, mờ mắt hoặc dễ viêm nhiễm do giác mạc không được bảo vệ trong khi ngủ.

Nguyên nhân gây bệnh ngủ mở mắt

Ngủ mở mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả yếu tố sinh lý bình thường và các vấn đề liên quan đến thần kinh.

1. Nguyên nhân sinh lý

Một số người có thể ngủ mở mắt do đặc điểm cấu trúc mí mắt như mí mắt mỏng, khe mi rộng hoặc cơ vòng mi hoạt động yếu khiến mí mắt không khép kín hoàn toàn khi ngủ. Ngoài ra, tình trạng mệt mỏi, stress, thiếu ngủ, ngủ quá sâu hoặc sử dụng rượu bia, thuốc an thần cũng có thể làm cơ mí mắt giãn ra, dẫn đến hiện tượng ngủ hở mi. Ở trẻ em, ngủ mở mắt khá phổ biến và thường không nguy hiểm vì cơ mí mắt chưa phát triển hoàn thiện.

2. Nguyên nhân thần kinh

Ngủ mở mắt cũng có thể liên quan đến các vấn đề thần kinh, đặc biệt là rối loạn dây thần kinh số VII – dây thần kinh điều khiển cơ mặt và cơ mí mắt. Các bệnh lý như liệt dây thần kinh mặt, tai biến mạch máu não, chấn thương đầu, u não hoặc bệnh lý thần kinh cơ có thể khiến mí mắt không thể khép kín khi ngủ. Trong những trường hợp này, ngủ mở mắt thường đi kèm các dấu hiệu như méo miệng, yếu cơ mặt, khô mắt hoặc chảy nước mắt sống.

Cách nhận biết bản thân ngủ có mở mắt không?

Để nhận biết bản thân có ngủ mở mắt hay không, bạn có thể nhờ người thân quan sát khi ngủ hoặc quay video lại trong lúc ngủ. Các triệu chứng hở mi mắt về đêm thường nặng nhất vào buổi sáng và cải thiện dần trong ngày. Các triệu chứng có thể bao gồm:

• Mắt khô
• Mắt bị đau hoặc nhức
• Cảm giác khó chịu
• Mắt ướt
• Mờ mắt
• Mắt đỏ

Ngoài ra, nếu thường xuyên cảm thấy mắt mỏi dù ngủ đủ giấc, đây cũng có thể là dấu hiệu mí mắt không khép kín hoàn toàn khi ngủ. Khi nghi ngờ ngủ mở mắt kéo dài, nên đi khám chuyên khoa mắt để được kiểm tra giác mạc và chức năng mí mắt.

Người ngủ mở mắt có thể cảm thấy mắt cộm, khô, khó chịu hoặc nhạy cảm với ánh sáng sau khi thức dậy

Ngủ không nhắm có nguy hiểm không?

Hiện tượng ngủ mở mắt thường không quá nguy hiểm trong nhiều trường hợp, đặc biệt là ở trẻ em vì cơ mí mắt và hệ thần kinh chưa hoàn thiện, tình trạng này có thể giảm dần khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, ở người lớn nếu để tình trạng mắt bị khô kéo dài có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng, chẳng hạn như:

• Mất thị lực
• Nhiễm trùng mắt
• Tăng nguy cơ bị thương hoặc trầy xước mắt
• Viêm giác mạc do tiếp xúc (tổn thương giác mạc, lớp ngoài cùng của mắt)
• Loét giác mạc (vết loét hở trên giác mạc)

Ngủ mở hé mắt có tự khỏi không?

Ngủ mở hé mắt có thể tự cải thiện trong một số trường hợp, tùy thuộc vào nguyên nhân và độ tuổi. Ở trẻ em, tình trạng này khá phổ biến do cơ mí mắt và hệ thần kinh chưa phát triển hoàn thiện, vì vậy thường sẽ giảm dần và tự hết khi trẻ lớn lên.

Tuy nhiên, ở người lớn, ngủ mở hé mắt thường liên quan đến khô mắt, yếu cơ mí, stress, thiếu ngủ hoặc bệnh lý thần kinh nên ít khi tự khỏi hoàn toàn nếu không xử lý nguyên nhân. Nếu tình trạng kéo dài kèm khô mắt, đỏ mắt hoặc nhìn mờ, nên đi khám chuyên khoa mắt để được kiểm tra và điều trị phù hợp.

Chẩn đoán ngủ mở mắt như thế nào?

Để chẩn đoán tình trạng ngủ mở mắt, bác sĩ thường dựa vào triệu chứng lâm sàng, thăm khám mắt và đánh giá chức năng thần kinh. Quá trình chẩn đoán có thể bao gồm các bước sau:

• Khai thác triệu chứng: Bác sĩ hỏi về các dấu hiệu như khô mắt khi thức dậy, cộm mắt, đỏ mắt, nhìn mờ buổi sáng, chảy nước mắt sống hoặc nhạy cảm với ánh sáng.
• Quan sát khi ngủ: Người thân có thể quan sát trực tiếp hoặc quay video lúc ngủ để xác định mí mắt có khép kín hoàn toàn hay không.
• Khám mắt: Bác sĩ kiểm tra giác mạc, kết mạc, mức độ khô mắt, đánh giá khe mi và khả năng nhắm mắt.
• Test Schirmer: Đo lượng nước mắt để đánh giá tình trạng khô mắt.
• Nhuộm fluorescein giác mạc: Kiểm tra xem giác mạc có bị trầy xước hoặc tổn thương do khô mắt khi ngủ hay không.
• Đánh giá thần kinh: Trong trường hợp nghi ngờ liệt dây thần kinh mặt hoặc bệnh lý thần kinh, bác sĩ có thể kiểm tra chức năng cơ mặt và phản xạ nhắm mắt.
• Chẩn đoán hình ảnh: Một số trường hợp cần chụp MRI hoặc CT nếu nghi ngờ tổn thương thần kinh trung ương.

Chẩn đoán sớm giúp phòng ngừa biến chứng khô giác mạc, viêm giác mạc và suy giảm thị lực

Cách trị ngủ mở mắt

Cách trị ngủ mở mắt phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ hở mi và tình trạng khô mắt hoặc tổn thương giác mạc. Mục tiêu điều trị là giúp mắt được bảo vệ trong khi ngủ, tránh khô giác mạc, viêm giác mạc và ảnh hưởng thị lực. Thông thường, bác sĩ sẽ ưu tiên điều trị bảo tồn trước, chỉ phẫu thuật khi tình trạng nặng hoặc kéo dài.

1. Điều trị bảo tồn

Điều trị bảo tồn là phương pháp được áp dụng trong hầu hết các trường hợp ngủ mở mắt nhẹ đến trung bình. Người bệnh có thể sử dụng nước mắt nhân tạo hoặc gel bôi trơn mắt trước khi ngủ để giữ ẩm cho giác mạc. Ngoài ra, có thể dùng băng dán y tế dán nhẹ mí mắt khi ngủ hoặc đeo kính giữ ẩm mắt ban đêm.

2. Phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định khi ngủ mở mắt do liệt dây thần kinh mặt, biến dạng mí mắt hoặc hở mi nặng gây tổn thương giác mạc. Các phương pháp có thể bao gồm phẫu thuật chỉnh hình mí mắt, thu hẹp khe mi hoặc đặt vật liệu nhỏ vào mí trên để giúp mí mắt khép kín khi ngủ.

Cách chăm sóc tại nhà cho người ngủ mở mắt

Hiện nay, ngủ mở mắt thường liên quan đến cấu trúc mí mắt hoặc thần kinh nên không có cách phòng ngừa hoàn toàn, chủ yếu là chăm sóc mắt đúng cách để giảm khô mắt, kích ứng và bảo vệ giác mạc trong khi ngủ. Bạn có thể cải thiện bằng các mẹo chữa ngủ mở mắt sau:

• Sử dụng nước mắt nhân tạo trước khi đi ngủ để giữ ẩm cho bề mặt mắt, hạn chế khô giác mạc khi ngủ.
• Đeo kính giữ ẩm mắt khi ngủ nếu thường xuyên khô mắt hoặc ngủ trong phòng máy lạnh.
• Giữ phòng ngủ đủ độ ẩm, tránh để quạt hoặc máy lạnh thổi trực tiếp vào mặt khi ngủ.
• Hạn chế thức khuya, stress và sử dụng rượu bia, vì các yếu tố này có thể làm cơ mí mắt giãn và tăng tình trạng hở mi khi ngủ.
• Đi khám mắt nếu có dấu hiệu khô mắt, đỏ mắt, đau mắt hoặc nhìn mờ buổi sáng để được tư vấn điều trị phù hợp.

Chăm sóc đúng cách giúp giảm khó chịu và phòng ngừa tổn thương giác mạc do ngủ mở mắt kéo dài

Ngủ mở mắt là tình trạng không hiếm gặp và có thể xuất phát từ nguyên nhân sinh lý hoặc bệnh lý thần kinh. Mặc dù nhiều trường hợp không nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài có thể gây khô mắt, viêm giác mạc và ảnh hưởng thị lực. Nhận biết sớm, chăm sóc mắt đúng cách và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ mắt và hạn chế biến chứng lâu dài.