Đau dạ dày mất ngủ: Nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Cơn đau dạ dày có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, đặc biệt vào ban đêm gây ra tình trạng khó ngủ, mất ngủ, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Để biết được nguyên nhân và cách cải thiện tình trạng đau dạ dày mất ngủ, bạn có thể tham khảo nội dung chia sẻ chi tiết dưới đây.

Đau dạ dày là gì?

Đau dạ dày (đau bao tử) là tình trạng bao tử bị tổn thương, chủ yếu trên niêm mạc dạ dày, do nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số trường hợp không thực sự bị tổn thương dạ dày mà do rối loạn vận động của dạ dày, làm tăng tiết axit dịch vị dạ dày cũng gây đau dạ dày.

Bệnh gây ra các cơn đau âm ỉ, nóng rát, đôi khi tức vùng thượng vị, cũng có thể lệch sang trái hoặc phải, thậm chí lan ra sau lưng. Các cơn đau dạ dày có thể xuất hiện khi đói, sau ăn hoặc vào ban đêm, đôi khi còn xuất hiện khi người bệnh làm việc quá sức hoặc căng thẳng, áp lực.

Cảm giác đau rát, khó chịu ở dạ dày thường chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, nhưng nếu cơn đau kéo dài và dữ dội, có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm.

Đau dạ dày có gây mất ngủ không?

Đau dạ dày có gây mất ngủ không? Câu trả lời là có thể gây mất ngủ. Cơn đau dạ dày về đêm thường xuất hiện âm ỉ và kéo dài. Trong nhiều trường hợp đau dạ dày còn xuất hiện đột ngột, quặn lên và đau dữ đội làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, khiến người bệnh khó ngủ, mất ngủ, tỉnh giấc nửa đêm, ngủ chập chờn, ngủ không sâu giấc.

Các cơn đau dạ dày thường xuất hiện lúc 1-2 giờ sáng, khi người bệnh đang ngủ say và có thể kéo dài vài tiếng thậm chí đến sáng. Tình trạng này khiến người bệnh thức giấc giữa đêm, nằm trằn trọc chịu đựng cơn đau và không ngủ lại được.

Một số bệnh lý gây đau dạ dày khiến người bệnh mất ngủ như:

1. Trào ngược dạ dày

Hiệp hội Tiêu hóa Mỹ đã thực hiện một cuộc khảo sát 1.000 người bị trào ngược dạ dày thực quản. Kết quả, có hơn 70% người bệnh gặp vấn đề về giấc ngủ có triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản.

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi dịch axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, làm cho lớp niêm mạc thực quản bị kích thích, gây ra hiện tượng ợ hơi, ợ chua, nóng rát vùng thượng vị, bụng cồn cào… Các triệu chứng khó chịu này ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ, khiến người bệnh khó ngủ vào ban đêm và dễ thức giấc nửa đêm.

Xem thêm: Trào ngược dạ dày gây mất ngủ không?

2. Viêm loét dạ dày – tá tràng

Viêm loét dạ dày tá tràng là nguyên nhân chính gây đau dạ dày mất ngủ. Loét dạ dày tá tràng là những vết loét trong niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng. Bệnh do vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) gây ra với các triệu chứng đau hoặc khó chịu ở dạ dày giữa các bữa ăn, đau dữ dội vào ban đêm, buồn nôn và nôn ra máu. Người bị loét dạ dày tá tràng thường phải chịu đựng cơn đau dữ dội hơn vào ban đêm, làm ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Viêm loét dạ dày – tá tràng là nguyên nhân phổ biến gây đau dạ dày mất ngủ

3. Hội chứng ruột kích thích

Đau dạ dày không ngủ được có thể liên quan đến hội chứng ruột kích thích. Một nghiên cứu được đăng trên Viện Y tế Quốc gia Mỹ, với sự tham gia của gần 3.000 người bị hội chứng ruột kích thích. Trong đó, có gần 40% người bệnh gặp phải tình trạng rối loạn giấc ngủ với các triệu chứng khó ngủ, dễ tỉnh giấc, ngủ chập chờn và khó ngủ lại được.

Hội chứng ruột kích thích là hiện tượng ruột bị rối loạn chức năng, với đặc trưng là đau bụng tái phát. Tình trạng đau này có liên quan đến việc đi tiêu, thay đổi thói quen đi tiêu và tính chất, hình dáng của phân. Đau bụng do hội chứng ruột kích thích thường xuất hiện vào buổi sáng, nhưng các cơn đau cũng có thể xảy ra vào ban đêm, khiến người bệnh khó ngủ, mất ngủ.

4. Ăn tối muộn

Đây cũng là nguyên nhân gây đau dạ dày mất ngủ. Ăn tối muộn và quá no khiến dạ dày hoạt động quá tải. Không chỉ gây căng tức, chướng bụng, lượng axit clohydric (HCL) trong dạ dày còn tiết ra nhiều, dễ khiến niêm mạc dạ dày bị tổn thương, dẫn đến đau dạ dày và mất ngủ.

Mối liên quan giữa đau dạ dày và mất ngủ

Theo các chuyên gia, đau dạ dày và mất ngủ có mối liên hệ tương quan và tác động lẫn nhau. Khi bị đau dạ dày, các cơn đau xuất hiện vào ban đêm làm bạn trằn trọc, khó ngủ, dễ tỉnh giấc và khó ngủ lại.

Trong khi đó, mất ngủ trong thời gian dài, sẽ tác động tiêu cực đến quá trình tiết acid dạ dày, khả năng tái tạo niêm mạc dạ dày vả cả chu kỳ co bóp của dạ dày. Thiếu ngủ còn kích thích mạnh mẽ hệ thần kinh giao cảm, dẫn đến tăng sản xuất cortisol – hormone chống lại stress, bảo vệ cơ thể nhưng lại kích thích dạ dày tiết acid nhiều hơn, đồng thời làm lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày suy yếu, khiến tình trạng đau dạ dày nghiêm trọng hơn.

Nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Phân tử Quốc tế còn chỉ ra, tình trạng thiếu ngủ có thể làm giảm số lượng vi khuẩn có lợi như probiotic và làm tăng số lượng hại khuẩn, gây rối loạn tiêu hóa, làm nặng hơn tình trạng đau dạ dày.

Cứ vậy đau dạ dày – mất ngủ, mất ngủ – đau dạ dày tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến người bệnh mệt mỏi, suy nhược cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Biện pháp điều trị đau dạ dày mất ngủ

Để cải thiện tình trạng đau dạ dày mất ngủ, trước tiên bác sĩ phải chẩn đoán được nguyên nhân gây đau dạ dày. Để chẩn đoán, bác sĩ sẽ khai thác tình trạng bệnh lý như vị trí, mức độ đau, thời gian xuất hiện cơn đau, những thay đổi trong phân, nước tiểu… Sau đó, tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp chẩn đoán phù hợp như nội soi thực quản dạ dày, siêu âm ổ bụng, chụp X quang bụng, chụp CT, cộng hưởng từ…

Sau khi có kết quả chẩn đoán, tùy thuộc vào từng nguyên nhân gây đau dạ dày mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Hầu hết các nguyên nhân gây đau dạ dày được cải thiện bằng các loại thuốc kết hợp thói quen ăn uống khoa học.

1. Điều trị bằng thuốc

Với trường hợp đau dạ dày gây mất ngủ do trào ngược dạ dày, bác sĩ sẽ dùng thuốc để giảm mức axit trong dạ dày hoặc làm tăng nhu động đường tiêu hóa trên. Một số loại thuốc phổ biến như thuốc kháng axit, thuốc kháng histamin, thuốc ức chế bơm proton, thuốc kích thích nhu động ruột.

Đau dạ dày mất ngủ do loét dạ dày tá tràng, người bệnh sẽ được điều trị bằng thuốc ức chế bơm Proton làm giảm tiết axit (Proton Pump Inhibitors- PPIs) giúp làm lành các ổ loét như Omeprazole, Pantoprazole, Lansoprazole, Rabeprazole, Esomeprazole. Nếu loét dạ dày tá tràng do Helicobacter Pylori, bác sĩ sẽ chỉ định dùng kháng sinh phối hợp với PPI để điều trị.

Với hội chứng ruột kích thích, người bệnh có thể sử dụng một số loại thuốc như thuốc chống co thắt, thuốc điều trị táo bón, thuốc an thần và giảm lo âu, lợi khuẩn đường ruột. Ngoài ra, người bệnh cần xây dựng chế độ ăn uống phù hợp, bổ sung nhiều chất xơ từ rau củ và hạn chế tối đa các thực phẩm chứa nhiều gluten như yến mạch, ngũ cốc, lúa mì…

Tùy từng nguyên nhân gây đau dạ dày mất ngủ bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc phù hợp

2. Thay đổi thói quen ăn uống

Thay đổi chế độ ăn uống cũng góp phần không nhỏ trong việc cải thiện tình trạng đau dạ dày mất ngủ:

• Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày để đảm bảo quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả.
• Chia thành nhiều bữa ăn nhỏ trong một ngày, không nên ăn quá no, gần sát giờ đi ngủ.
• Ăn chậm, nhai kỹ.
• Uống trà gừng giúp giảm triệu chứng đau dạ dày.
• Tránh tiêu thụ các loại thức ăn khó tiêu như thực phẩm giàu chất béo, axit, cay nóng, nhiều dầu mỡ.
• Tránh nằm liền sau khi ăn, vì có thể làm xuất hiện ợ chua, ợ nóng khó chịu, khiến cơn đau dạ dày trở nên trầm trọng hơn.

3. Bổ sung thảo dược thiên nhiên

Bên cạnh các biện pháp giúp cải thiện tình trạng đau dạ dày, người bị khó ngủ, mất ngủ có thể bổ sung các thảo dược thiên nhiên như Blueberry và Ginkgo Biloba. Bộ đôi tinh chất này được chứng minh hỗ trợ chống sản sinh gốc tự do quá mức, tăng cường lưu thông máu và các dưỡng chất lên não, nhờ đó giúp cải thiện tình trạng mất ngủ hiệu quả. Bộ đôi thảo dược này còn hỗ trợ bảo vệ và nuôi dưỡng các tế bào não khỏe mạnh, giúp giảm đau đầu và cải thiện sức khỏe não bộ, phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm như đột quỵ.

Phòng ngừa tình trạng đau dạ dày mất ngủ

Đau dạ dày mất ngủ có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. Do đó, việc phòng ngừa ngay từ sớm là điều cần thiết. Một số biện pháp đơn giản giúp phòng ngừa đau dạ dày mất ngủ như:

1. Điều chỉnh thói quen ăn uống

Cân bằng các nhóm dưỡng chất, nhưng chú trọng bổ sung nhiều rau xanh, trái cây để cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất cho cơ thể. Hạn chế tiêu thụ nhiều chất béo, các loại thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm nhiều axit như cam, bưởi, xoài chua, dưa cà muối…

Bên cạnh đó, bạn không nên ăn quá no trước khi đi ngủ; ăn chậm, nhai kỹ và ăn uống đúng giờ; ăn chín, uống sôi, vệ sinh tay sạch sẽ trước khi ăn; uống đủ 2 lít nước mỗi ngày.

2. Quản lý căng thẳng

Khi căng thẳng, các hormone và chất dẫn truyền thần kinh trong cơ thể sẽ giải phóng. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến nhu động ruột và hoạt động co bóp của dạ dày, dễ dẫn đến tình trạng đau dạ dày, ợ chua, đầy bụng… Để quản lý căng thẳng bạn cần cân bằng giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi, dành thời gian thực hiện các hoạt động yêu thích như đi du lịch, nghe nhạc, đọc sách, nuôi thú cưng, trồng cây cảnh…

3. Thể dục, thể thao thường xuyên

Vận động thường xuyên giúp tăng cường sức khỏe, củng cố hệ miễn dịch, giúp phòng tránh được nhiều bệnh lý ở đường tiêu hóa, trong đó tình trạng đau dạ dày mất ngủ.

4. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân, béo phì gây ra tình trạng dịch dạ dày dư thừa và đẩy axit lên thực quản gây ợ hơi, ợ chua khó chịu. Do đó, kiểm soát cân nặng ở mức hợp lý góp phần phòng các bệnh gây đau dạ dày.

5. Tránh lạm dụng thuốc giảm đau

Các loại thuốc giảm đau có thể kìm hãm quá trình sản xuất niêm mạc bảo vệ thành dạ dày, dễ dẫn đến viêm loét dạ dày, gây đau dạ dày mất ngủ. Do đó, bạn không nên lạm dụng thuốc giảm đau, tốt nhất nên sử dụng theo chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ.

Đau dạ dày mất ngủ thường xuất phát từ các bệnh lý nguy hiểm như loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày, hội chứng ruột kích thích… nếu không được can thiệp điều trị có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí cả tính mạng người bệnh. Khi tình trạng đau dạ dày mất ngủ kéo dài, bạn nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân và điều trị kịp thời.