Ngủ nướng: Lợi hay hại? Những ảnh hưởng ít người biết đến

Ngủ nướng là niềm yêu thích của rất nhiều người, đặc biệt là giới trẻ vào những ngày cuối tuần hoặc dịp lễ tết. Mặc dù việc được ngủ thêm vài tiếng giúp cơ thể trở nên khỏe khoắn và sảng khoái hơn, thế nhưng dưới góc nhìn Y khoa, ngủ nướng có thể gây ra những tác động tiêu cực đối với sức khỏe. Vậy sự thật ngủ nướng lợi hay hại? Cùng chúng tôi tìm hiểu ngay sau đây bạn nhé!

Ngủ nướng nghĩa là gì theo y học?

Ngủ nướng được định nghĩa là hành động kéo dài thời gian nằm ngủ so với nhịp sinh học thường ngày. Chẳng hạn, giờ thức dậy của các ngày trong tuần là 6 giờ sáng, nhưng vào chủ nhật hay ngày lễ – khi không có vướng bận công việc hoặc lịch học, bạn sẽ trì hoãn việc tỉnh giấc bằng cách nằm lại trên giường thêm 30 phút, 1 tiếng hay 2 tiếng. Như vậy gọi là ngủ nướng.

Từ đó có thể thấy, “ngủ nướng” khác với “ngủ nhiều” hoặc “ngủ bù”. Bởi vì, ngủ nướng có thể chỉ là hành động nhằm thỏa mãn mong muốn được tận hưởng cảm giác thư giãn khi nằm trên giường dù đã tỉnh giấc. Trong thời gian ngủ nướng, một người có thể chìm vào giấc ngủ ngắn, đứt quãng hoặc chỉ ở trạng thái mơ màng, ngủ không sâu giấc.

Chính vì vậy, ngủ nướng không được xem là cách ngủ đúng. Việc thường xuyên ngủ nướng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giấc ngủ, đặc biệt có thể gây rối loạn nhịp sinh học, khiến cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần suy giảm.

Ngủ nướng không phải là cách ngủ có lợi bởi thói quen này có thể làm rối loạn nhịp sinh học

Nguyên nhân khiến nhiều người có thói quen ngủ nướng

Ngủ nướng không phải là sở thích của một người, mà là “chất gây nghiện” của rất nhiều người. Cùng chúng tôi “vạch trần” những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này ngay sau đây bạn nhé!

1. Thiếu ngủ

Thiếu ngủ là lý do đầu tiên khiến chúng ta có xu hướng ngủ nướng (thường vào cuối tuần). Đối với người bị thiếu ngủ, việc ngủ nướng giống như cách ngủ bù giúp họ lấy lại năng lượng và sự tỉnh táo cho ngày mới.

2. Rối loạn nhịp sinh học

Đi ngủ và thức dậy không cùng một thời điểm giữa các ngày trong tuần khiến nhịp sinh học bị rối loạn. Rối loạn nhịp sinh học làm giảm chất lượng giấc ngủ, khiến nhiều người luôn trong tình trạng buồn ngủ và thiếu ngủ. Lúc này, tranh thủ ngủ nướng vào những ngày nghỉ sẽ giúp giảm bớt sự mệt mỏi và uể oải do nhiều ngày trong tuần ngủ không đủ giấc.

3. Thói quen sinh hoạt không tốt

Giấc ngủ của chúng ta chịu ảnh hưởng rất lớn từ thói quen sinh hoạt hàng ngày. Nếu thường xuyên thức khuya làm việc, sử dụng thiết bị điện tử quá mức, chơi game hoặc xem phim xuyên đêm… chắc chắn bạn sẽ khó “chạy thoát” khỏi sự cám dỗ của giấc ngủ nướng vào sáng ngày kế tiếp.

Đi ngủ trễ và dùng thiết bị điện tử quá mức khiến nhu cầu ngủ nướng tăng cao

4. Yếu tố tâm lý

Ngoài yếu tố về thể chất, khi gặp các vấn đề tâm lý, như: căng thẳng kéo dài, lo âu, trầm cảm… chúng ta thường muốn kéo dài giấc ngủ hơn bình thường để trốn tránh thực tại và tạm quên đi áp lực của cuộc sống. Bởi vậy, mỗi sáng, dù đã tỉnh giấc, nhưng cơ thể của người gặp “rào cản” tâm lý vẫn chưa sẵn sàng để bước ra khỏi giường.

5. Môi trường ngủ

Không gian yên tĩnh, phòng ngủ tối, giường nệm êm ái, nhiệt độ dễ chịu… là những điều kiện thuận lợi để “kiến tạo” một giấc ngủ ngon, nhưng cũng là lý do để kéo dài giấc ngủ, bất kể việc chúng ta đã ngủ đủ giấc. Với môi trường ngủ lý tưởng, nhiều người có thể ngủ nướng tới trưa mà không cần ăn sáng.

6. Thói quen ăn uống không lành mạnh

Ăn uống thiếu khoa học, nhất là thói quen ăn khuya, tiêu thụ đồ uống chứa cồn và cafein gần giờ đi ngủ… là tác nhân gây rối loạn giấc ngủ, điển hình là khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc. Đó là lý do cơ thể cần ngủ nhiều hơn vào buổi sáng để chống lại cơn buồn ngủ và cảm giác mệt mỏi, uể oải.

Bên cạnh đó, vào những ngày thời tiết trở lạnh hoặc mưa, chúng ta cũng “thèm” được ngủ nướng. Việc nấn ná cuộn mình trong chăn ấm nệm êm dù chỉ 10 phút hay 20 phút với giấc ngủ chập chờn cũng đủ để thỏa mãn cơ thể chưa sẵn sàng thức dậy.

Ngủ nướng nhiều có tốt không?

Ngủ nướng tưởng chừng vô hại, nhưng thực chất lại tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe, bao gồm cả thể chất lẫn tinh thần. Dưới đây là những ảnh hưởng tiêu cực từ thói quen ngủ nướng, bạn nên lưu ý nhé!

1. Rối loạn nhịp sinh học

Rối loạn nhịp sinh học là một trong những nguyên nhân dẫn đến ngủ nướng, nhưng chính thói quen ngủ nướng lại là “thủ phạm” gây rối loạn nhịp sinh học. Đây gọi là vòng lặp bệnh lý mà nếu không ngăn chặn kịp thời sẽ phá hủy hoàn toàn chu kỳ ngủ – thức, khiến chất lượng giấc ngủ giảm sút, cơ thể kiệt quệ, quá trình sản xuất hormone bị xáo trộn…

2. Đau đầu sau khi ngủ dậy

Sau giấc ngủ nướng, cảm giác hưng phấn thường trôi qua chóng vánh, nhường chỗ lại cho uể oải và cơn đau nhức đầu dữ dội. Điều này được lý giải là do việc ngủ nhiều hơn bình thường làm gián đoạn quá trình sản xuất Serotonin – một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng, khiến cơn đau đầu ập đến.

3. Ảnh hưởng đến não bộ và trí nhớ

Trong thời gian ngủ nướng, não bộ của chúng ta vẫn tiêu hao năng lượng. Vậy nên, khi thức dậy sau giấc ngủ kéo dài, não bộ có thể bị thiếu oxy và dinh dưỡng tạm thời, dẫn đến trạng thái kém tỉnh táo và ảnh hưởng xấu đến các chức năng hoạt động khác của bộ não.

4. Tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và béo phì

Rối loạn giấc ngủ, bao gồm thời gian ngủ ngắn, thời gian ngủ dài, giấc ngủ bị gián đoạn hay chất lượng giấc ngủ kém đều có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc các bệnh về chuyển hóa, chẳng hạn như: béo phì, kháng insulin, tiểu đường loại 2, rối loạn mỡ máu… Nguy hại hơn, những tình trạng này lại là “mầm mống” làm tăng nguy cơ gặp phải các biến cố tim mạch nghiêm trọng, điển hình là đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Ngủ nướng làm tăng nguy cơ béo phì và mắc các bệnh về chuyển hóa

5. Ảnh hưởng sức khỏe tâm thần

Dù ngủ nướng sau khi đã ngủ đủ giấc hay ngủ nướng do thiếu ngủ đều trực tiếp phá vỡ nhịp sinh học của cơ thể, đồng thời làm giảm thời gian tiếp xúc với ánh sáng ban ngày và hạn chế các hoạt động xã hội cần thiết. Trước sự tác động đồng thời của những yếu tố tiêu cực này, tâm trạng, động lực và cảm xúc của một người dễ bị đi xuống, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển các bệnh lý tâm thần như: rối loạn lo âu, trầm cảm…

6. Làm trầm trọng các bệnh lý nền

Ngủ nướng làm lệch nhịp đồng hồ sinh học, khiến quá trình trao đổi chất và chuyển hóa bên trong cơ thể khó diễn ra một cách suôn sẻ. Đây không chỉ là nguyên nhân khởi phát nhiều bệnh lý, mà còn là yếu tố làm trầm trọng thêm các bệnh nền, nhất là bệnh về tim mạch, tiêu hóa và chuyển hóa.

Đến đây, chắc hẳn bạn đã xác định được “ngủ nướng: Lợi hay hại” rồi phải không nào? Việc chúng ta cần làm đó là tìm giải pháp thích hợp để sửa đổi thói quen ngủ nướng, bảo vệ nhịp sinh học và sức khỏe tổng thể.

Ngủ nướng bao lâu là quá nhiều?

Trung bình, người lớn cần ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm. Và một người thường xuyên ngủ hơn 9 tiếng/ngày được xem là ngủ quá nhiều. Theo đó, nếu thói quen ngủ nướng của bạn khiến giấc ngủ bị kéo dài hơn 9 tiếng và lặp lại liên tục (không chỉ giới hạn ngày cuối tuần và ngày nghỉ), thì có thể gọi là ngủ nướng quá nhiều.

Làm sao để hạn chế thói quen ngủ nướng?

Cũng như các vấn đề liên quan đến rối loạn giấc ngủ khác (thiếu ngủ, ngủ quá nhiều, ngủ không sâu giấc…), để hạn chế tình trạng ngủ nướng, cải thiện chất lượng giấc ngủ và nâng cao sức khỏe, bạn cần thực hiện đồng thời các biện pháp sau đây:

• Thiết lập giờ ngủ – thức đều đặn: Đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả ngày nghỉ để duy trì được lịch trình ngủ – thức lâu dài.
• Xây dựng thói quen lành mạnh trước khi đi ngủ: Những thói quen lành mạnh giúp cơ thể thư giãn để bạn chìm vào giấc ngủ nhanh hơn và sâu hơn có thể kể đến như: Ngưng dùng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ ít nhất 2 tiếng, không ăn vặt và uống đồ chứa chất kích thích sát giờ ngủ, đọc sách, nghe nhạc không lời, thiền…
• Chuẩn bị không gian phòng ngủ chỉn chu: Phòng ngủ sạch sẽ, mát mẻ, yên tĩnh, và thông thoáng mang lại cảm giác dễ chịu sẽ giúp “nâng niu” giấc ngủ của chúng ta mỗi đêm. Tuy nhiên, để hạn chế tình trạng ngủ nướng, bạn không nên che chắn phòng ngủ quá kín, khiến ánh sáng ban ngày không thể lọt vào để “đánh thức” bạn dậy.
• Tập thể dục điều độ: Tập thể dục điều độ mỗi ngày giúp bạn ngủ ngon hơn vào ban đêm, từ đó giảm cảm giác “thèm” ngủ nướng vào buổi sáng. Nhưng, bạn cần tránh tập thể dục gần giờ đi ngủ vì làm như vậy sẽ khiến bạn cảm thấy khó đi vào giấc ngủ.
• Ngủ trưa sớm và ngắn: Ngủ trưa vào giờ chiều với giấc ngủ kéo dài cả tiếng đồng hồ khiến bạn khó ngủ đúng giờ vào ban đêm. Do đó, ngủ trưa sớm (lý tưởng trong khoảng 12-13 giờ) và ngủ trưa khoảng 20-30 phút là tốt nhất.

Tập thể dục thể thao điều độ giúp bạn duy trì nhịp sinh học đều đặn, hạn chế tình trạng ngủ nướng

Cùng với đó, bạn có thể bổ sung các dưỡng chất chuyên biệt cho não bộ như bộ đôi Blueberry và Ginkgo Biloba. Các hoạt chất quý trong hai tinh chất thiên nhiên này đã được chứng minh về công dụng trung hòa gốc tự do, thúc đẩy tuần hoàn máu lên não và tăng cường kết nối thần kinh, hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa bệnh lý thần kinh và mạch máu não, bao gồm: chóng mặt, mất ngủ, đau đầu, suy giảm trí nhớ, teo não, tai biến mạch máu não… Khi chất lượng giấc ngủ được đảm bảo, nhịp sinh học được duy trì ổn định, nhu cầu ngủ nướng sẽ giảm đi rõ rệt.

Ngủ nướng tưởng vô hại mà gây hại không tưởng. Nếu bạn đang có thói quen này, hãy quyết tâm thay đổi ngay từ hôm nay bắt đầu từ việc thiết lập một giấc ngon và sâu ban đêm để đảm bảo sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống nhé!